© 2015 Filmer à Tout Prix
Powered by LA DAX

door Jan Gogola
10 nov 14:45 > 16:30 Cinéma Aventure
In samenwerking met het Tsjechisch Centrum Brussel, Institute of Documentary Film en Creative Europe Media

Het is niet enkel uit het grote aantal binnen- en buitenlandse prijzen dat zij in ontvangst mochten nemen, dat valt af te lezen hoe belangrijk de hier voorgestelde Tsjechische regisseurs zijn. Het unieke karakter van het werk dat zij de afgelopen vijftig jaar produceerden blijkt ook en vooral uit de grote verscheidenheid aan films in deze selectie. Evald Schorm, filmregisseur van de Tsjechische New Wave, portretteert in de kortfilm Žít svůj život / Live Your Life (1963) de wereldberoemde fotograaf Josef Sudek. Hij doet dat op een atypische biografische manier: de film is het portret van een ontmoeting in het hier en nu, haast zoals dat gebeurt op het moment dat de camera klikt. Cameraman voor deze film was Jan Špáta, de belangrijkste vertegenwoordiger van het Tsjechische filosofisch poëtisme. Hij regisseerde op zijn beurt Respice finem (1967), een film vol existentiële beschouwingen over de eenzaamheid van bejaarde vrouwen. Terwijl Špáta de innerlijke wereld van zijn personages letterlijk binnenstapte, waren voor die andere grote regisseur, Karel Vachek, de innerlijke werelden zodanig in confrontatie met andere contexten, dat ze een onverwachte kijk op het gekende toelaten. Zoals in zijn Moravské Hellas /Moravian Hellas (1963), een surrealistische reportage over volksfeesten als een amalgaam van subversie, contrast en bevrijdend gelach. Ook in Piemule (1983) van Jana Ševčíková is traditie het thema. Op een tegelijk visuele, analytische en fysieke manier trekt deze documentaire over de Tsjechische minderheden in Roemenië ons mee in een wereld waarin het dagelijkse leven verweven is met archaïsche rituelen: het leven als een performance van tradities. Helena Třeštíková volgt dan weer de context van het huwelijksritueel. Zij doet dat via haar unieke methode van langetermijnobservatie. Zo is de film Manželské etudy: Marcela a Jiří / Marriage Stories: Marcela and Jiří (1987) een sociaalpsychologisch drama over een jong koppel, gespreid over een periode van zes jaar. De “happeningfilm” Czech Dream (2004) van Vít Klusák en Filip Remunda waarmee we deze filmselectie afsluiten, is een sociologische farce over een onbestaande hypermarkt en over wat als werkelijkheid beschouwd wordt. Beide filmmakers studeerden aan de Tsjechische filmacademie FAMU en kregen daar les van Třeštíková, Špáta en Vachek. Het was deze laatste die hen het meest beïnvloedde. Vachek stond een transformatie van filmonderwerpen en filmmakers voor, en Czech Dream kan gezien worden als een manifest van dit beginsel. De films die we hier voorstellen hoeven inderdaad niet zozeer gezien worden als documentaire opnamen van de werkelijkheid, maar eerder als werken van antropologische, poëtische, filosofische, performatieve, sociologische en artistieke aard.

Jan Gogola